"Vluchtelingen zijn sterke mensen en dat bewijzen ze als ze hun vak weer kunnen uitoefenen. Sympathie is mooi, maar een baan is beter!"

RUUD LUBBERS, VOORMALIG PREMIER EN HOGE COMMISSARIS UNHCR

Enkele adviseurs aan het woord

Adviseur Attie de Jong - een spreekuur

Het is woensdagmiddag. Bij de balie van het UWV WERKbedrijf wacht Ahmad (39), vluchteling uit Iran, op de adviseur van Emplooi. Ze hebben elkaar twee weken geleden voor het eerst ontmoet. Toen is er gesproken over Ahmad's opleiding en ambities en over zijn mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Ze zouden er alle twee over nadenken en vandaag treffen ze elkaar weer voor een volgend gesprek.

Ahmad heeft zijn vrouw Reza (37) meegebracht, die ook op zoek is naar werk.
Ahmad heeft in Iran een opleiding tot analist gevolgd, maar vooral als kunstenaar gewerkt tot hij in de politieke problemen kwam. In Nederland heeft hij ook al een paar keer geëxposeerd en wel eens iets verkocht. Verder heeft hij na zijn inburgeringscursus een opleiding aan de kappersacademie gedaan. Een baan heeft hij daar niet mee kunnen vinden, waarschijnlijk omdat hij te oud is en te weinig ervaring heeft. Hij werkt nu free lance van huis uit, maar verdient daarmee niet genoeg om uit de uitkering te komen. Zijn ideaal is om een eigen zaak te beginnen en hij heeft de afgelopen veertien dagen gezocht naar een geschikt pand. Hij heeft nu iets op het oog wat heel geschikt lijkt en hij vraagt de adviseur om de verhuurder te bellen om naar de prijs te informeren. Hij is zo enthousiast, dat hij al vrienden heeft gevraagd om hem met de verbouwing en inrichting te helpen.

Het lijkt wel een goed plan, want als hij een eigen winkel heeft, kan hij die ook gebruiken om zijn werk te exposeren en zo twee vliegen in één klap slaan. Bij de verhuurder is degene die erover gaat niet beschikbaar en dat geeft de adviseur de gelegenheid om samen met Ahmad een lijstje te maken van dingen die eerst bekeken en geregeld moeten worden voordat er gedacht kan worden aan het huren en inrichten van een winkel. De adviseur belt met de Kamer van Koophandel en met het Ondernemersloket van de gemeente om daar voor de volgende dag een afspraak te maken voor hen beide. Ahmad maakt zelf een afspraak met zijn contactpersoon bij de Sociale Dienst om te bespreken of hij als startende ondernemer zijn bedrijf kan beginnen met behoud van uitkering en of hij eventueel in aanmerking komt voor een lening. Dan probeert de adviseur het opnieuw bij de verhuurder van het pand. Een kapperszaak blijkt daar in principe mogelijk en de huur valt niet tegen. Dus nu morgen eerst naar de Kamer van Koophandel en het Ondernemersloket en dan zien we verder.

Reza heeft tot nu toe geluisterd, maar ze wil graag ook eens praten over haar mogelijkheden. Ze is in Iran onderwijzeres geweest, maar dat lijkt haar in Nederland niet mogelijk door het taalprobleem. Ze spreekt wel Nederlands, maar niet erg vloeiend. Het liefst zou ze in de ICT werken. Ze wil daar graag een opleiding voor volgen die ongeveer 8.000 euro kost. De adviseur moet haar helaas uit de droom helpen. Er is op dit moment heel weinig werk in de ICT en de Sociale Dienst zal deze opleiding zeker niet vergoeden. Als de adviseur een baan als helpende in de verzorging suggereert, reageert Reza nogal afwijzend. Ze weet niet wat het werk inhoudt en of ze het lichamelijk wel aankan. De adviseur stelt voor om een afspraak te maken in een verzorgingshuis om samen eens te gaan kijken en praten. Het feit dat je in de verzorging al werkende opleidingen kunt volgen en zo kunt doorstromen van de ene functie naar de andere, trekt haar over de streep. De adviseur maakt een afspraak voor de volgende week.

Adviseur Adrienne Draisma - Monté

Vier jaar is Adrienne Draisma Monté nu actief als Emplooi adviseur. Hierdoor heeft ze een genuanceerder beeld gekregen over asielzoekers, vluchtelingen en de zienswijzen in andere culturen; ze voelt zich thuis in het team vrijwilligers dat elkaar ondersteunt en tips geeft.

Werkzaam als arbeidsrechtjuriste bij werkgeversorganisatie Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) oriënteerde Adrienne zich tijdig over de tijd ná haar vroegpensioen: stilzitten behoorde in géén geval tot haar plannen. Ze reageerde op een wervingsadvertentie vanuit haar ervaring rondom arbeidsconflicten, kennis over denkkaders bij werkgevers, interesse voor de bewegende arbeidsmarkt en voor menselijke reacties in situaties van onzekerheid. Met de overstap naar adviseurschap bij Emplooi was het afscheid van haar vroegere werk makkelijker. De bagage aan meegebrachte kennis en ervaring bleek in specifieke situaties toch tekort te schieten. De cursussen die Emplooi in dit verband voor adviseurs organiseert, bieden een waardevolle aanvulling.

Adrienne houdt, net als veel van haar Emplooi collega?s, op verschillende plaatsen spreekuur. Maar het grootste deel van haar tijd werkt ze in Den Haag. Ze heeft maandelijks gemiddeld 10-15 afspraken met cliënten. Basis bij het bemiddelen naar werk is de informatie van het inschrijfformulier. Spreekuren volgen sinds ongeveer een jaar een patroon: 2 tot 3 individuele afspraken per spreekuur op het CWI (waar Emplooi huisvesting geniet) en de ochtend afsluiten met een werkoverleg. Met collega's van Emplooi en VluchtelingenWerk worden dan nieuwe aanmeldingen doorgesproken en verdeeld, gezocht naar betere afstemming over intakegegevens tussen Emplooi en VluchtelingenWerk en soms worden casussen onderling doorgesproken.

Elk traject naar werk is uniek en houdt een uitdaging in om er inventief mee om te gaan; en hoewel je resultaatgericht blijft, ligt er geen druk dat je snel resultaten moet boeken.

Adviseur Wim van Oudheusden

Toen Wim van Oudheusden ruim 3 jaar geleden de oproep van Emplooi las, dat ze extra adviseurs zochten, had hij als bestuurslid van een lokale VluchtelingenWerkgroep al vele jaren ervaring met en kennis over de situatie van vluchtelingen in Nederland opgedaan. Ook al tijdens zijn baan in de ICT-branche zocht hij uitdagingen op sociaal maatschappelijk gebied door zich op diverse terreinen in te zetten als vrijwilliger. De Emplooi oproep kwam juist toen hij meer vrije tijd kreeg vanwege het op handen zijnde pensioen.

Zijn cliënten komen vnl. bij hem via doorverwijzing door UWV WERKbedrijf en VluchtelingenWerk; deze samenwerking loopt gesmeerd. Onderling geven vluchtelingen elkaar ook wel zijn adres door, dit zal voor plm. 5% van de instroom staan.

"Waar het om draait is dat je mensen waardeert op hun talenten. Ieder traject verloopt weer anders. Vluchtelingen delen vaak verhalen met je om hun verleden te verwerken, dat is soms heftig en daar moet je je niet door laten meeslepen, ook al raakt het je diep; het is fijn dat je dan collega's hebt waarmee je zoiets kunt delen. Uiteindelijk doe je het om mensen verder te helpen; het is geweldig leuk om samen met de vluchteling te juichen wanneer het is gelukt met die baan!"

Wat Wim van belang vindt voor Emplooi adviseurs is de combinatie van zakelijkheid en gedrevenheid; een adviseur van Emplooi doet geen standaard PZ werk. Adviseurs proberen constant hun netwerk op- en uit te bouwen, Wim's advies is: ga als Emplooi adviseurs vooral netwerken op bijeenkomsten van maatschappelijk betrokken ondernemers.

In antwoord op de vraag naar zijn ervaringen, naar een bijzondere case, komen meerdere voorbeelden. De teneur is dat je véél bijzondere mensen ontmoet, mensen die bewogen levens achter de rug hebben en blijk geven van enorme veerkracht; ook degenen die een lange periode van gedwongen nietsdoen achter de rug hebben, zijn enorm gemotiveerd om de draad weer op te pakken.

Adviseur Harm Verhoek

Harm Verhoek stopte na 33 jaar als kantoorhouder bij de Rabobank met betaald werken en begon "een tweede loopbaan" als vrijwilliger: eerst was hij actief in de juridische begeleiding bij het Opvang Centrum Zwolle. Toen hij 2 jaar later kennis maakte met Emplooi, leek hem dat interessant. Hij combineerde beide activiteiten enige tijd maar koos vanuit zijn commerciële achtergrond uiteindelijk voor Emplooi. Inmiddels is hij al weer ruim 10 jaar verbonden aan Emplooi, als vrijwillig adviseur.

"Ik wil niet meer werken - met alle bijkomende verplichtingen, maar ook niet doelloos zijn.
Deze mensen, de vluchtelingen, hebben al genoeg ellende meegemaakt. Wie bij Emplooi adviseur wil worden, verdient geen geld, moet een beetje idealistisch en sociaal meelevend zijn, er tijd in willen steken, commercieel denken en contacten hebben of leggen met het bedrijfsleven."

Intakes en netwerken beslaan elk plm. 50% van zijn tijd. Individuele werkmethoden kunnen onderling nogal verschillen, immers zeker voor vrijwilligers geldt, dat je je werk met plezier wilt doen.

Hij schudt meteen een mooie case uit de mouw: de man kwam op maandag voor een intakegesprek en kon om 10:00 uur de volgende dag, geheel volgens wens, in het boerenvak beginnen op een werkervaringplek, dankzij Harm's contacten binnen de landbouwschool in Dronten. Of de 12 die bij Rollecate een opleiding met baangarantie zijn gestart: ze volgen vaklessen, werken in de praktijk en krijgen aanvullende taallessen (m.n. schrijven).

Om een goudsmid te bemiddelen moet je andere wegen zoeken dan bijv. een technisch geschoolde Bosniër die fabriekswerk heeft gedaan. Tel daar oorlogstrauma's en gedwongen nietsdoen in afwachting van het besluit op hun asielverzoek bij op, en je rol als Emplooi adviseur is elke keer verschillend wat betreft stimuleren en oriënteren.